Enver Paşa’nın İctihad mecmuasına verdiği tarihî “mülâkat” vesilesiyle...
Samet Özdemir

Özet

Türk Milleti olarak geride bıraktığımız tarihimiz, şan, şeref ve kahramanlıklarla doludur. Tarih Türk’ün savaştan arkasını dönerek kaçtığını çok nadir kaleme almıştır. İşte bu kara günlerimizden fecaatli ve dehşetengiz bir hikayedir: Balkan Harbi. Balkan Harbi’nde çok kısa zamanda mağlup ve perişan olan ordularımız tabiri caizse İstanbul önlerine kendilerini zor atmışlardır. Pek çok askerimiz şehit olmuş, pek çok askerimiz de çeşitli hastalıklar sebebiyle daha sonra şahadete ermiştir.

Balkan Harbi’nin sonlarına doğru Kamil Paşa hükümetinin Edirne’yi Bulgarlara bırakacağının duyulması üzerine İttihat Terakki Cemiyeti bu olayı protesto kararı almış fakat Enver Paşa’nın ısrarları üzerine kısa süre önce İttihat Terakki’den silah zoruyla devralınan hükümeti düşürme fikrine dönüşmüştür. 23 Ocak 1913 tarihinde İttihat Terakki Babıali’ye yürümüş, Kamil Paşa Hükümeti devrilmiş, yerine Mahmut Şevket Paşa Hükümeti kurulmuştur.
Mahmut Şevket Paşa Sadrazamlığında, Harbiye Nazırlığı vazifesini de yürütmüştür. 11 Haziran 1913’te öldürülmesinin ardından, 17 Haziran 1913’te Said Halim Paşa hükümeti kurulmuş ve Harbiye Nazırı olarak Ahmet İzzet Paşa göreve getirilmiştir. Fakat Mahmut Şevket Paşa zamanından beri söz konusu olan ordunun düzenlenmesi, emeklilik ve rütbelerin tenkisi meseleleri bir türlü halledilememekte, orduda kalıcı çözümlere gidilememektedir. Bu sebeplerle Enver Paşa 3 Ocak 1914›te Harbiye Nazırı olmuştur. 
Enver Paşa Harbiye Nazırı olduktan sonra orduda çeşitli düzenlemelere gitmiş, pek çok yenilikler yapmıştır. Bu düzenlemeler ve yenilikler günümüze kadar henüz müstakil bir eser olarak neşredilmemiştir. Zaten mevcut tek çalışma Ali Kaşıyuğun’un yüksek lisans tezi şeklindedir.

Buradaki çalışma ise Doktor Abdullah Cevdet’in İctihad Mecmuası’nda yayınlanan bir mülâkatı olup Enver Paşa’nın ordudaki reformları ile ilgili ciddi bilgiler ihtiva etmektedir. Bununla birlikte Abdullah Cevdet birkaç hususa daha değinmekte, döneminin güncel meselelerine de ışık tutmaktadır. Mülâkat 24 Nisan 1914 tarihinde İctihad mecmuasının 103. sayısında yayımlanmıştır ve tam metnini aşağıdaki çerçeve içerisinde okuyacaksınız:

Anahtar Kelimeler