Millî mücadele ruhunun (Bölgesel Anlamda) şekillenmesinde / oluşmasındaTerekeme-Karapapak Türklerinin siyasî, askerî ve kültürel rolleri üzerine bir değerlendirme
Elif Gizem Karaoğlu

Özet

Millî Mücadele dönemi, Mustafa Kemal Paşa’nın Anadolu’ya ayak bastığı 19 Mayıs 1919 yılı ile Cumhuriyet’in kurulduğu 29 Ekim 1923 yılları arasını kapsamaktadır. Bir milletin kaderinin şekillendiği, büyük ve geniş çapta askerî ve siyasî kararların alındığı, Türk milletinin istiklaline ve istikbaline karar verildiği bir dönemin adıdır Millî Mücadele. Bu dönem her ne kadar tarih aralığı olarak 1919-1923 yılları arasındaki kısa bir dönemi kapsamış gibi görünse de millî mücadele ruhunun şekillenmesi ve oluşması daha uzun ve daha geniş bir zaman dilimini içine almaktadır. 1919 yılı öncesinde Osmanlı coğrafyasında yaşanan askerî ve siyasal hadiseler ya da bir başka deyişle hezimetler ve bu hezimetlerin neticesinde diri ve zinde tutulmaya çalışılan bağımsızlık ve mücadele düşüncesi, millî mücadele ruhunun şekillenmesinde ve oluşmasında etkili olmuştur.

Bölgesel olarak değerlendirip tahlil ettiğimizde -Millî Mücadele döneminin öncesinde olmakla beraber- Terekeme-Karapapak Türklerinin Anadolu’nun doğusunda askerî, siyasî ve kültürel olarak vermiş oldukları mücadele, çeşitli noktalarda göstermiş oldukları gayret, sonraki yıllarda bölgede millî mücadele ruhunun teşekkülünde önemli rol oynamıştır.

Sultan II. Abdülhamit zamanında çeşitli askerî ve politik mülahazalarla 1891 yılında fiilen kurulan Hamidiye Alayları içerisinde Terekeme-Karapapak Türklerinden oluşmuş olan birlikler tesis edilmiştir. Bu birliklerin reisleri Mihrali Bey, Abdülkadir Bey, Binbaşı Kahraman ve Taştan Beylerdir. Bu isimler arasında özellikle Mihrali Bey’in mücadelesinin ve hayatının, yöre halkının bağımsızlık ruhunun şekillenmesinde çok önemli bir yeri vardır. Bugün bile Terekeme-Karapapak Türkleri arasında Mihrali Bey’in kahramanlıkları ve destansı mücadelesi anlatılagelmektedir. İşte bu mücadele azmi ve bağımsızlık anlayışı, askerî bağlamda millî mücadele ruhunu şekillendiren ve oluşmasını sağlayan etmenlerden biridir…

Anahtar Kelimeler