Osmanlı savaş cepheleri
Nevzat Kösoğlu

Özet

Birinci Dünya Savaşı’nın, Osmanlı sınırlarındaki ilk ateşi, Doğubayezıt’ın kuzey hududundan gelen Rus saldırısı ile parlar; Kafkas cephesi açılmış olur. Kars ve Ardahan 93 Savaşı’ndan beri Rusların elindedir. İlk hamlede Kars’tan yürüyen Rusyalı, Eleşkirt ve Pasinler’e iner. Rus kuvvetleri Osmanlı’dan 42 tabur, 90 süvari bölüğü ve 94 top fazladır.
Üçüncü Ordu komutanı Hasan İzzet Paşa, Erzurum’a çekilerek bir savunma hattı tutmak kararındadır. Ancak, Genelkurmay’dan, Köprüköy’de Aras’ı geçmiş olan düşman üzerine yürümesi emri gelir. 7-9 Kasım günlerinde Köprüköy vuruşmalarında Rus kuvvetleri Aras’ın ötesine, sırtlara atılır. 12 Kasım’da başlayan yeni bir hareketle düşman birlikleri bozularak, çekilmeye zorlanır. Ancak, Osmanlı birliklerinde ikmal zorlukları olduğundan düşman gerektiği gibi takip edilemez. 16-17 Kasım günü Köprüköy’den bir günlük mesafede, Horasan’ın üstünde, Azap mevkiine çekilmiş olan Rus kuvvetlerine saldırılır. Azap’taki çarpışmaları da Türk birlikleri kazanır; ancak, iyi keşif yapılamadığı, irtibatlar kurulamadığı için düşmanın çekilmesi değerlendirilemez. Bu sırada, ordusuna moral vermek üzere Sarıkamış’a gelmiş olan Rus Çarı, Osmanlı keşif kolunun yanından geçer; keşif kollarına zorunlu olmadıkça ateş etmemeleri emri verildiği için, Çar hayatını kurtarmış olur yahut esaretten kurtulur…
 

Anahtar Kelimeler