Cihan Harbi Osmanlı Devleti ve toplumsal dönüşüm
Zafer Toprak

Özet

Cihan Harbi’nin bir muhasebesini yapmak sona erişinin 100. yılında tarihçilerin güncel görevleri arasında olsa gerek. 600 yıllık bir imparatorluğun kısa bir sürede tasfiyeye uğraması ve ardından farklı bir anlayışla yeni bir siyasal yapının, Cumhuriyet Türkiyesi’nin inşası bu sürecin çok yönlü bir biçimde irdelenmesini gerektiriyor. Savaşın başlangıcından, evrelerine ve nihayet sonuçlarına değinmek bizlere 20. yüzyılın kapılarını açıyor. Bu güne değin çoğu kez savaşın getirdiği yıkım, doğurduğu askerîsiyasî sonuçlar ön planda yer almış. Oysa Cihan Harbi ile birlikte Osmanlı toplumu köklü sosyo-ekonomik ve kültürel değişime uğruyor. Kuşkusuz savaş genellikle insanlık
tarihin karanlık yüzü. Hele 20. yüzyılda yaşanan iki dünya savaşı 18. Yüzyılla birlikte Aydınlanma düşüncesinin akılcılığıyla, rasyonalitesiyle bağdaşmayan paradoksal sonuçları. Kapitalizmin ve demokratik düşüncenin
evrildiği ve büyük umutlarla geleceğe yöneldiği koskoca 19. yüzyıl dört yıl gibi bir zaman diliminde, Cihan Harbi’yle, değerlerinin önemli bir kısmını yitiriyor. Milyonlarca insan yeryüzünü paylaşım savaşlarında telef oluyor, geriye yüzyılların birikimi yıkıma uğramış kentleri bırakıyor…
 

Anahtar Kelimeler